“เซฟาโลเตส” มดประหลาด การป้องกันสุดแกร่ง

นี่คือ “มดเต่า” หรือ “เซฟาโลเตส” (Turtle ants, Cephalotes) เป็นแมลงขนาดเล็กจำพวกมดชนิดหนึ่งซึ่งมีชื่อสกุลว่า Cephalotes ภายในวงศ์ Formicidae ซึ่งมดสกุลนี้มีอยู่ประมาณ 130 ชนิด พบได้ในทวีปอเมริกา โดยเฉพาะบนต้นไม้ และพืชพรรณต่าง ๆ เนื่องจากเป็นมดที่อาศัยอยู่บนต้นไม้เป็นหลัก

.

ด้วยลักษณะชองมัน ทำให้เป็นมดที่มีทักษะในการทำรัง และปกป้องอาณาเขตของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งทำรังอยู่ในโพรงไม้ เป็นอุโมงค์เล็ก ๆ หลากหลายช่องทาง

แม้จะมีพฤติกรรมการสร้างรังเช่นนี้จะคล้ายกับมดชนิดอื่น ๆ แต่สิ่งที่แตกต่างกับมดชนิดอื่น ๆ อย่างสิ้นเชิงนั่นก็คือ ทักษะในการป้องกันทางเข้ารัง โดยเฉพาะในสายพันธุ์ Cephalotes rohweri ที่มดทหารมีการพัฒนาเปลือกส่วนหัวเช่นนี้ ขึ้นมาเพื่อปกป้องทางเข้ารังโดยเฉพาะนั่นเอง

.

ด้วยหัวแบนแข็งของมดทหารเหล่านี้จะถูกใช้ในการปิดทางเข้ารัง ซึ่งเป็นรูเปลือกไม้วงกลม ที่มีขนาดพอ ๆ กับหัวของมันนั่นเอง เรียกได้ว่า นอกจากจะเป็นยามคอยรักษาความปลอดภัยแล้ว ยังเป็นประตูบ้านอีกด้วย

แต่สำหรับเจ้ามดหัวแบนที่มีรูปร่างสมบูรณ์นี้ ไม่ได้พบง่าย ๆ เนื่องจากพวกมันจะเลือกปกป้องทางเข้ารังเฉพาะที่มีความสมบูรณ์ที่สุด และเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันได้ดีที่สุดเท่านั้น

และเนื่องจากมดทหารที่มีหัวแบนสมบูรณ์เช่นนี้ พบได้ยาก ทำให้หน้าที่ในการปกป้องทางเข้ารังส่วนอื่น ๆ จึงตกเป็นหน้าที่ของมดทหารทั่วไป ที่มีหัวกลมมน ซึ่งมีความแข็งแรงไม่แพ้กัน แต่อาจจะใช้จำนวนมดที่มากกว่าในการปิดปากรังนั่นเอง

เนื่องจากพวกมันอยู่ภายในกิ่งไม้แห้ง บนต้นไม้ จึงมักจะพบกับมด หรือแมลงชนิดอื่น ๆ แต่พวกมันไม่ใช้มดที่ถนัดการโจมตีสักเท่าไร เนื่องจากมีเขี้ยวที่ค่อนข้างสั้น เปลือกใหญ่ และวิ่งได้ค่อนข้างลำบาก จึงถนัดการป้องกันซะมากกว่า

อย่างไรก็ตาม การปิดปากรังนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นตลอดเวลา จึงทำให้หากมีผู้บุกรุกลักลอบเข้ามาได้ เหล่ามดงานตัวอื่น ๆ ก็จะช่วยกันลากผู้บุกรุกออกไป เมื่อถึงปากรังมดทหารก็จะใช้หัวขนาดใหญ่นี้ผลักผู้บุกรุกออกไป และปิดรังตัวเองลงในที่สุด

.

นอกจากนี้ สำหรับตัวที่มีลักษณะเปลือกเรียบแบน จะทำให้มันมีความสามารถเพิ่มขึ้น หากหล่นลงมาก็ยังสามารถทรงตัวและร่อนไปกับอากาศได้ ราวกับมีร่มชูชีพ หรือชุดติดปีก (Wingsuit) ติดตัวอยู่ตลอดเวลา ซึ่งจะช่วยให้พวกมันเลือกร่อนลงในที่แห้ง แทนที่อาจจะลงในน้ำได้อีกด้วย

Ref : Rockefeller, Cosmosmagazine, Ants, Wikipedia
Pic : Rockefeller, PNAS, Inaturalist, Wikimedia, Pinterest
#ส่องโลกกว้าง

 

คลังภาพแกลอรี่

เราได้รวบรวมรูปภาพที่เกี่ยวกับ มดเต่า ไว้ด้านล่างนี้แล้ว